اصطلاحات در لوله کشی گاز

گاز طبیعی :

گازی است بی رنگ و بی بو و طبق جدول از گازهای زیر تشکیل شده است.

گاز متان

CH4

گاز اتان

C2H6

گاز پروپان

C3H8

گاز بوتان

C4H10

%85 %10 %3 %2

 

لازم به ذکر است گاز طبیعی همچنین از گازهایی قبیل   H2S-CO2  ومقداری آب که در عمق 300 تا 1000 متری با فشاری نزدیک به 5 هزار پوند بر اینچ مربع تشکیل شده است.

احتراق گاز:

سوختن یا اکسیداسیون سریع گاز که معمولا با ایجاد گرما و شعله همراه می باشد را احتراق گاز گویند.

دستگاه گاز سوز:

وسیله ایست که مشتمل بر یک یا چند مشعل بوده و گاز برای منظورهای مختلف در این مشعل ها می سوزد.

سطح حرارتی:

سطوحی از دستگاه گاز سوز است که گرما را از شعله یا گازهای دودکش میگیرد و به موادی ماند هوا و آب که باید گرم شوند منتقل مینماید.

شیر های گاز

اصطلاحات “شیر” ،”شیر فلکه” و شیر سماوری به شکلی یکسان برای لوازم مورد نیاز کنترل مایعات در طول یا انتهای خط لوله به کار برده می شود . شیرفلکه ها معمولا برای انتهای خط لوله به منظور تخلیه به کار میروند. شیرهای سماوری از یک بدنه ی حاوی توپی مخروطی تشکیل می شوند. در میانه ی توپی یک سوراخ ریختگی یا مته کاری شده وجود دارد که امکان جریان یافتن مایع را فراهم می سازد. با چرخاندن 45 درجه ای (یک چهارم دور) توپی می توان شیر را به طور کامل باز یا بسته کرد. این شیر را می توان بسیار سریع بست و این خود موجب ایجاد ضربه های آبی می شود، به همین جهت استفاده از این شیر در سیستم های آبرسانی معمولا مجاز نیست و به طور وسیعی در تاسیسات گاز استفاده می شود.

 

 

 

 

 

شیرفلکه ها

شیرفلکه ها برای کنترل جریان در طول خط مورد استفاده قرارمی گیرند و به دو نوع کاسه ای (بشقابی) و کشویی تقسیم می شوند، هر دو نوع شیر فلکه به آهستگی بسته می شوند و بنابراین معمولا مشکلی به نام ضربه آبی وجود ندارد.

شیر فلکه های کاسه ای:

این شیر فلکه ها در سیستم های فشار بالا مورد استفاده قرار می گیرند. در شکل برش یک نوع شیر فلکه ی کاسه ای نشان داده شده است، نوع فلز به فلز اغلب برای سیستم های گرمایی و نوع ترکیبی برای سیستم هایی با فشار بالا مورد استفاده قرار می گیرد که انسداد کامل شیر ضرورت دارد. در شکل برش شیر قطع جریان مورد استفاده تاسیسات آب خانگی نشان داده شده است . زمانی که شیر فلکه در لوله کشی آب سرد مورد استفاده قرار می گیرد ، پایه واشر باید حالت آزاد داشته باشد تا به عنوان شیر یک طرفه از برگشت جریان به داخل لوله اصلی جلوگیری کند.

 

 

 

 

 

 

 

شیر فلکه های کشویی:

این شیر فلکه ها برای کنترل مایعات در سیستمهای کم فشاری همچون لوله کشی توزیع از مخزن ذخیره یا در سیستم های گرمایی کم فشار مورد استفاده قرار می گیرند. این شیر فلکه نسبت به نوع کاسه ای مقاومت بسیار کمتری در مقابل جریان مایعات ایجاد می کند.

شیرهای تخلیه:

این شیرها برای تخلیه دیگ های بخار ، منبعها و بخش هایی از لوله کشی مورد استفاده قرار می گیرند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شیرهای اطمینان

تقیم بندی شیرها از نظر اتصال:

الف: شیرهای دنده ای: این شیرها به وسیله ی یک وصاله دنده ای نظیر مغزی و یا بوشن به شبکه لوله کشی متصل می گردند.

ب : شیرهای فلنچی : این شیرها به وسیله فلنچ و با به کار بردن واشر برای آب بندی و پیچ و مهره به شبکه لوله کشی متصل می گردند.

ج : شیرهای جوشی : این شیرها بیشتر در صنعت سرما سازی یا تبرید بکار برده می شوند و با جوشکاری گاز اکسی استیلن به شبکه لوله کشی متصل می گردند.

تقسیم بندی شیرها از نظر جنس

الف – شیر برنجی : این شیرها در مصارف عمومی و صنعتی به کار می روند و جنس آنها از آلیاژ برنج با کیفیت های مختلف از نظر فشار کار ساخته شده به بازار عرضه می گردند و معمولا این شیرها تا قطر 4 اینچ تولید می شوند.

ب – شیر چدنی : جنس این شیرها از آلیاژ چدن چکش خوارمی باشد و نوع آلیاژ و مرغوبیت چدن آن بستگی به فشار کاری شیر دارد و معمولا از قطر 2 اینچ به بالا تولید می شوند.

ج – شیر برنجی با روکش نیکل و کروم : جنس این شیرها از آلیاژ برنج می باشد و برای زیبایی و جلوه بهتر آنها را آبکاری نیکل و کروم می کنند.

تقسیم بندی شیرها از نظر کاربرد در لوله کشی گاز

شیر اصلی مصرف کننده : شیر ربع گرد توپکی است که باید بلافاصله بعد از کنتور بر روی لوله کشی داخل ساختمان نصب می شود.

شیر پیاده رو یا تی سرویس:

این شیر در قسمت افقی انشعاب لوله گاز ساختمان در زیرزمین نصب می شود و دسترسی به آن از طریق دریچه ای واقع در سطح زمین امکان پذیر می باشد و توسط آچار مخصوص باز و بسته می شود. لازم بذکر است این شیر فقط بوسیله کارکنان شرکت ملی گاز باز و بسته می شود.

شیر فرعی :

شیر ربع گرد توپکی که بعد از انشعاب برای هر واحد روی لوله کشی آن واحد نصب می شود.

شیر قبل از رگلاتور یا میتر استاپ:

شیر سماوری گوشواره ای که قبل از رگلاتور نصب می گردد و در حالت بسته قابل قفل کردن بوده و باید برای فشارکاری تا psi 60 یا 4 بار مناسب باشد.

شیر مصرف :

این شیر، شیر ربع گرد توپی می باشد که رابط بین لوله کشی داخل هر واحد دستگاه گاز سوز است.

شیر هایی که در لوله کشی گاز به کار می روند باید از نوع برنجی ربع گرد توپکی باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نکاتی که باید در نصب شیر رعایت نمود:

1- در ساختمان های دارای بیش از یک واحد مسکونی باید بر روی لوله انشعاب هر واحد که از لوله های بالا رونده یا انشعاب دهنده اصلی منشعب می گردد در محل مناسبی که در معرض صدمات فیزیکی نباشد ولی قابل دسترسی برای ساکنین آن ساختمان و هرچه نزدیک تر به لوله اصی باشد یک شیر برای قطع سریع و کامل جریان گاز نصب شود.

2- قطر شیر های فرعی باید با قطر لوله تغذیه گاز هر آپارتمان که وارد آن آپارتمان می شود یکسان باشد.

3- اگر ملکی دارای چند ساختمان مجزا باشد هر ساختمان به غیر از شیر قطع کننده اصلی باید یک شیر مستقل قطع کننده داشته باشد.

4- برای دستگاه های گاز سوزی که مابین قفسه بندی قرار می گیرند شیر انشعاب باید طوری نصب شود که بالاتر از ارتفاع قفسه ها باشد و مستقیما در بالا یا پشت دستگاه گاز سوز قرار نگیرد.

5- در مورد سایر دستگاه های گاز سوز که بطور مستقل نصب می شوند از قبیل بخاریف ابگرمکن و همچنین در مواردی که اجاق گاز خارج از قفسه بندی قرار میگیرد شیر انشعاب باید در محلی غیر از پشت اجاق دستگاه گاز سوز که براحتی قابل دسترسی باشد نصب شود.

6- حداقل فاصله شیر چراغ روشنایی باید از سقف 80 سانتی متر و از کف 170 سانتی متر در نظر گرفته شود.

7- محور لوله شیر اجاق گاز باید موازی دیوار و در امتداد دستگاه گاز سوز باشد.

8- در صورتی که لوله انشعاب مشعل از کف موتور خانه عبور نماید ارتفاع آن از کف باید حداقل 5 سانتی متر باشد.

9- شیرهای مصرف کننده نباید داخل کابینت و یا محفظه در بسته قرار گیرد.

10- کلیه شیر های مصرف باید در موقع بازرسی سیستم لوله کشی گاز نصب شده باشند.

11- در جاهایی که شیر گاز در مجاورت کلید و پریز برق قرار بگیرد شیر گاز باید در ارتفاع حداقل 10 سانتی متر بالا تر نصب شود.

12- فواص نصب شیر مصرف کننده از زمین و از دستگاه های گاز سوز باید مطابق جدول زیر باشد.

دستگاه گاز سوز فاصله شیر از کف زمین بر حسب سانتیمتر فاصله شیر از دستگاه گاز سوز بر حسب سانتیمتر
ابگرمکن دیواری 120 الی 150
آبگرمکن زمینی 30 ای 40 30 از بدنه آبگرمکن
اجاق گاز 90 الی 110 10 الی 30 از بدنه
بخاری 30 الی 40 حداقل 20 از بدنه
روشنایی حداقل 170
شومینه 30 الی 40 8 الی 120 از دودکش 30 از دیوار شومینه
دیگ های حرارتی 30 الی 60 50 ای 70 از مشعل